Dom Sterna

Na miejscu tego domu i w jego okolicy znajdowały się od średniowiecza prawie do końca XIX wieku tzw. role szpitalne oraz szpital miejski wraz z domem dla bezdomnych. Zysk finansowy z roli, które były wynajmowane, przeznaczono dla biednych i chorych, których umieszczano w tym domu i o których miasto się troszczyło. W pobliżu znajdował się cmentarz, gdzie byli pochowani jedynie ludzie ze szpitala. Cały ten obszar nazywał się Frambor. Nazwa pochodziła z niemieckiego Frei Berg. Pierwotnie miejsce to należało do żylińskiego dziedzicznego wójta. Nie płacił on żadnych podatków ani innych opłat. Potem, jak żylińscy mieszczanie wypłacili ostatniego dziedzicznego wójta, miasto uzyskało te ziemie i od końca XIX wieku sprzedawało je pod budowę domów rodzinnych, warsztatów i przedsiębiorstw przemysłowych, ale również i pod budowę ulic. W ten sposób po kolei były wybudowane dzisiejsze ulice: Kmetia, Hollego, Mroza oraz ulica, która zachowała swoją pierwotną nazwę Framborska.

Parcela, na której stoi dom Sterna, miasto darowało w roku 1891 zakładowi sukienniczemu pod warunkiem, że jak nie wykorzysta jej pod własne budowle, odda ją spowrotem miastu. Miasto planowało na początku lat dwudziestych, kiedy miało nadzieję, że będzie siedzibą żupy, wybudowanie budynku na własne potrzeby administracyjne. Jednak nie udało się tego zrealizować, ponieważ centrem żupy został Martin. Zakład sukienniczy, mimo protestów miasta, sprzedał dom JUDr. Rudolfowi Sternowi.
Stern poprosił o wypracowanie projektu rekonstrukcji domu nieznanego projektanta z Chebu, Karla Matuscha. Ten w roku 1925 wypracował projekt, który w Żylinie jest wyjątkowy swoją architekturą. Miasto odmówiło wydania pozwolenia budowlanego. Dlatego budowniczy zwrócił się z prośbą do Urzędu Powiatowego. Ten pozwolenie wydał dnia 23.4.1925. Budowa była skolaudowana 21.6.1926. Szerokość domu wynosi 21,70 m. a długość 24,35 m. W suterenie domu znajdowało się ogrzewanie centralne, na parterze kancelarie JUDr. Rudolfa Sterna i jego syna JUDr. Pawła Sterna oraz pomieszczenia mieszkaniowe a także wyjście do wielkiego ogrodu. Na kolejnych nadziemnych piętrach również były pomieszczenia mieszkaniowe. W pomieszczeniach mieszkaniowych znajdowały się dwa kominki.

Rudolf Stern mieszkał i pracował w Żylinie od początku XX wieku, jako adwokat. Najpierw, od roku 1910 mieszkał na ulicy Vurumowej. Od roku 1936 mieszkał w nowym domu na Kalowie. Po jego śmierci – umarł w roku, 1935 w wieku 76 lat – w domu mieszkali jego małżonka i syn z rodziną. W roku 1938 w domu mieszkało 9 osób. Większość członków rodziny zostało ofiarami holokaustu. W okresie Republiki Słowackiej dom znajdował się pod zarządzaniem państwa. Oprócz właścicieli mieszkali w nim i inni lokatorzy. W suterenie domu mieścił się warsztat krawiecki firmy Baszka i Husty oraz jego składy. Po roku 1945 firma wynajęła dodatkowe pomieszczenia na piętrze. Po roku 1945 dom przeszedł w ręce spadkobierców Rudolfa Sterna – rodziny Jaworowych i Robinsonowych. Po ich emigracji za granicę w roku 1972 dom stał się majątkiem państwa. Po roku 1974 była tu siedziba Instytutu Wychowania Przemysłowego Zakładów Łożysk Kulkowych w Żylinie.

Źródło: Mgr. Peter Štanský i Milan Novák

Pamiątkę można zwiedzać
eksterier podczas zwiedzania organizowanego przez TIK miasta Żylina

Położenie pamiątki na mapie: B3

Fotogaleria

Do ściągnięcia

TIK na Facebooku

SZUKAJ POŁĄCZENIA

Przez
Dodaj przejścia

ŽILINA VIRTUÁLNE

POČASIE

FOTOGALÉRIA