Willa Bachera

Willa Bachera, Hodžova č. 20

Miejską willę na zbiegu ulic Hodžovej i Hurbanovej wybudował w latach 90. XIX w. słynny żyliński adwokat, Ján Milec (1847-1901). Wraz ze swoją żoną Oľgą, córką poważanego przedsiębiorcy z Ružomberka – Petra Makovickiego, wychował syna Ivana, słowackiego dyplomatę, oraz córki – późniejsze żony wybitnych słowackich działaczy narodowych: Paulíny'ego-Tótha, Karola Ondreja Kuzmány'ego, Igora Pietra, Andreja Bachera i Milana Kohúta.

Ján Milec był jednym z założycieli Macierzy Słowackiej, banku Tatrabanka oraz kasy oszczędności o nazwie Vzájomná pomocnica w Żylinie. Na terenie należącym do adwokata zbudowano cementownię w Lietavskiej Lúčce oraz wodociąg biegnący z Turia do Żyliny. Pierwotnie w pomieszczeniach budynku funkcjonował urząd pocztowy, a w latach 1902-04 mieścił się tu dom modlitwy Ewangelickiego Kościoła Augsburskiego Wyznania w Żylinie. Po wybudowaniu nowej siedziby poczty w 1908 r., od 1911 r. znajdowała się tu filia ružomberskiego Banku Kredytowego (Úverová banka). W 1919 r. bank ten został przemianowany na Bank Słowacki (Slovenská banka), a jego dyrektorem został Andrej Bacher (1885-1945) – przedstawiciel elit w Żylinie i słowacki działacz narodowy. Wraz ze swą małżonką Editą, córką Jána Milca, zakupił dom, który po swym właścicielu odziedziczył nieoficjalną nazwę Willa Bachera.

Mieszkańcy Żyliny do dziś posługują się tym określeniem. Od 12 grudnia 1918 r. w budynku miał swą siedzibę minister pełnomocny ds. administracji Słowacji, doktor nauk medycznych MUDr Vavro Šrobár (1867-1950) wraz ze współpracownikami, którzy stanowili właściwie ówczesny rząd Słowacji. Šrobár, wraz z pozostałymi członkami rządu, przybył do Żyliny pociągiem, 12 grudnia 1918 r., niemal w samo południe. Wcześniej jednak wysłał tam doktora praw, JUDr. Jána Brežnego, by ten przygotował wszystko na przybycie rządu. Brežný, bez porozumienia z nikim, postanowił prewencyjnie zaaresztować dwunastu wybitnych obywateli pochodzenia węgierskiego i żydowskiego, co wywołało falę rozgoryczenia u Šrobára i członków jego rządu. Brežný, wedle rady F. Houdeka, do ostatniej chwili utrzymywał w tajemnicy przed władzami miasta informację o przybyciu pierwszego słowackiego rządu. W rezultacie przybyły do Żyliny gabinet Šrobára przywitał jedynie Brežný z paroma współpracownikami, w towarzystwie chłodu i brzydkiej pogody. Wszyscy następnie udali się pieszo bocznymi uliczkami do hotelu Folkmann znajdującego się w pobliżu ratusza. Warunki lokalowe w tym czasie nie były zadowalające, dlatego Šrobár tymczasowo „zarekwirował” mieszkanie rodziny Hálków, którzy w tym czasie udali się do Pragi na uroczyste powitanie T. G. Masaryka. Ponieważ miasto nie dysponowało odpowiednimi biurami, wyjściem z tej sytuacji było ulokowanie się w pomieszczeniach Willi Bachera. Za wyjątkiem jednokrotnego działania, podjętego przez ówczesnego prezydenta miasta, Ignácego Rady, członkowie rządu zostali zakwaterowani w mieszkaniach prywatnych. Kłopoty lokalowe spowodowały, że na przełomie lat 1918-19 Ministerstwo Pełnomocne ds. Administracji Słowacji przeniosło się do budynku ekspozytury Węgierskiego Ministerstwa Rolnictwa, mieszczącego się przy dzisiejszej ul. Národnej (obecnie bank UniCredit). Lokale te również zostały „zarekwirowane”. W ten oto sposób Żylina stała się na okres 2 miesięcy (do 2 lutego 1919 r.) stolicą Słowacji. Niesprzyjające warunki, utrudniające pracę ministerstwa, zmusiły Šrobára do przeniesienia się do „wielkiego Prešporka” (dawna nazwa Bratysławy). Z dniem 3 lutego pierwszy rząd Słowacji przeniósł się do obecnej stolicy Słowacji. Wydarzenia te upamiętnia tablica z 1928 r. autorstwa akademickiego rzeźbiarza Vojtecha Igriski, znajdująca się na wysokości pierwszego piętra Willi Bachera. Widnieje na niej napis: „Tu działał pierwszy słowacki rząd od 12 grudnia 1918 r. do 2 lutego 1919 r.”. Tablica pamiątkowa oraz Willa Bachera zostały zarejestrowane w Centralnym Rejestrze Zabytków pod numerem 1437/1-2.

Źródło: Mgr. Jozef Moravčík, Mgr. Peter Štanský

Pamiątkę można zwiedzać
eksterier podczas zwiedzania organizowanego przez TIK ( Turistická Informačná Kancelária – Turystyczne Biuro Informacyjne ) miasta Żylina.

Położenie pamiątki na mapie: B4

Fotogaleria

Do ściągnięcia

TIK na Facebooku

SZUKAJ POŁĄCZENIA

Przez
Dodaj przejścia

ŽILINA VIRTUÁLNE

POČASIE

FOTOGALÉRIA