Kamienica mieszczańska 21

Dom č. 21Kamienica mieszczańska 21

W XVI w. budynek należał do ziemian Turskich, ale jako pierwsza właścicielka, już w 1566 r., jest wspomniana Uršula Matušková, następnie, w 1602 r. kupił go Ján Mlynárik, od 1647 r. miał go w posiadaniu Juraj Stráňavský, następnie Jakub Gutt, a w latach 1689-1717 Mikuláš Cibulka. Na początku XVIII w. dom miał wielu właścicieli – 1718 r. Mikuláš Cibulka, 1721 r. Šimon Turak, 1726 r. Juraj Rajčani, następnie Wolfgang Nozdrovický. Od 1732 r. należał do rodziny Jána Krizmana, ale wdowa po nim sprzedała go Danielovi Hebensteinovi. W 1784 r. kupił go Ondrej Kemka, a po 1834 r. należał najpierw do Ignáca, a następnie do Jozefa Segénego. Od 1861 r. było tu jeszcze wielu współwłaścicieli – rodziny Folkmanów, Tvrdých, Schmidtów, Obhlídalovičów, Pokorných. Dom w 1923 r. kupiła od nich Vilma Puchmayerová. Po dwóch latach sprzedała go za 210 tysięcy koron czechosłowackich Gospodarczej Spółdzielni Kredytowej Żylina. Spółka ta pod kierownictwem żylińskiego proboszcza Ružički doprowadziła do zupełnego zburzenia domu do podstaw i na jego miejscu postawiono nowy budynek według projektu architekta M. M. Scheera, który stoi do dziś. Miał pełnić rolę banku, jak również mieszkania dla dyrektora. Nowo wybudowany obiekt na swój czas był bardzo postępowy, nie tylko ze względów funkcjonalnych, ale również z powodu odpowiedniego rozlokowania pomieszczeń, rozwiązania kwestii oświetlenia we wnętrzach projektu poprzez okna zespolone, jak również składającą się drewnianą przeszkloną ścianę pomiędzy przednim i następnym pomieszczeniem. Architekt budowli również postępowo rozwiązał fasadę przednią, która jest płaska i podzielona tylko prostymi wycięciami okien zespolonych oraz obłożona wapieniem polerowanym. Budynek posiadał już centralne ogrzewanie. Nietypowa jest nie tylko klatka schodowa, ale również nowoczesna poręcz. Podobna została wykorzystana w budynku Palais Morava w Brnie. Szkoda tylko, że taki budynek z mocno postępowym rozwiązaniem fasady przedniej został włączony do historycznego rynku i w dodatku obok kompleksu barokowej zabudowy sakralnej. W 1944 r. dom pozyskał Obywatelski Instytut Kredytowy (Občiansky úverový ústav). Od 1949 r. do 1963 r. miała go w posiadaniu rodzina Graber, kiedy w końcu przeszedł na własność państwa.

Tomáš Ružička (1877-1947) pełnił stopniowo funkcje żylińskiego kapłana, administratora i proboszcza. W 1931 r. działał również jako protonotariusz papieski i prałat. Znacząco zapisał się w historii miasta, szczególnie swoją działalnością budowlaną i wsparciem dla biednych. Zasłużył się wystawieniem Domu Katolickiego (Katolícký dom), jak również tzw. kolonii Ružički (Ružičkova kolónia), osiedla z 23 domami dla rodzin uboższych. Osiedle już dziś nie istnieje, zostało zburzone pod budowę osiedli Hlíny III i IV pod koniec lat pięćdziesiątych zeszłego wieku, ale w pamięci mieszkańców Żyliny osiedle to pozostało jako symbol wsparcia dla ubogich. W 1936 r. zaprosił do Żyliny salezjanów (zakon założony przez św. Jana Bosko). Aby mogli wybudować własny obiekt, przekazał im działkę w części Hliny.

Dom nr 20 jest szeregowym domem postawionym na dłuższej działce zaraz obok kościoła Nawrócenia św. Pawła. Wcześniej stał tutaj oryginalny średniowieczny dom mieszczański. Jest to dwupiętrowa funkcjonalna budowla z kwadratową fasadą i równymi arkadami na parterze. Dom jest obłożony trawertynem ze Spisza. Miał spadzisty dach ze spadkiem w kierunku rynku. W 1963 r. został wpisany do Centralnego Wykazu Zabytków pod numerem 1411/0. Parter budynku został przebudowany zgodnie z propozycją Ing. arch. Dušana Voštenáka na biuro podróży, które ma tu swoją siedzibę do dzisiaj.

Źródło: Mgr. Jozef Moravčík, Mgr. Peter Štanský

Fotogaleria

TIK na Facebooku

SZUKAJ POŁĄCZENIA

Przez
Dodaj przejścia

ŽILINA VIRTUÁLNE

ŽILINA VIRTUÁLNE

POČASIE

ŽILINA