Dom M. Scheera

Ulica Andreja Kmeťa nr 1

Obszar Kálova został zabudowany od średniowiecza wieloma mniejszymi domami na parterze, wśród nich był szpital miejski - dom dla ubogich wraz z terenami miejskimi przeznaczonymi na finansowanie domu dla ubogich. Obszar dzisiejszego parku SNP nie był pierwotnie zabudowany, pierwsza budowa rozpoczęła się po wybudowaniu parku pod koniec XIX wieku. Stopniowo domy przy Kalovskiej drodze /Kálovskej ceste/ i jej skrzyżowanie z dzisiejszą ulicą Kmeťovą zaczęły się zmieniać i zbudowano tu ładne, nowoczesne domy secesyjne, a zwłaszcza funkcjonalistyczne. Piękne otoczenie w bezpośrednim sąsiedztwie ówczesnego parku miejskiego przyciągnęło najbogatszych obywateli Żyliny do budowy swoich domów. 

Znajdowała się tu także siedziba rzemieślników żylińskich - jeden z najpiękniejszych budynków w mieście - dom rzemieślniczy, hotel Slovan, a także restauracja i gorzelnia Gajdoš - Gádor, zaprojektowane przez jednego z najważniejszych węgierskich architektów Marcelo Komora z Budapesztu. Architekt Komor zaprojektował w 1898 roku węgierski pawilon na wystawę światową w Paryżu w 1900, a w 1911 roku również nie tylko Hotel Palace na ulicy Rakoczego, Teatr Narodowy, a później kolejnych 11 budynków publicznych i prywatnych w Budapeszcie, ale także w Suboticy i Oradei. W 1906 r. wraz z architektem Deziderem Jakabem wygrał konkurs na projekt budynku Bratysławskiej Reduty (dzisiejsza siedziba Słowackiej Filharmonii), który powstał w latach 1913–1919.
W tym miejscu znajdował się także gościniec i stajnie dla koni handlowca Morica Lilienthala i kolejne domy o numerach 235 i 236. Po ogłoszeniu przetargu na sprzedaż majątku  Morica Lilienthala kupił go 24 kwietnia 1937 r. inż. arch. Michal Maximilián Scheere ze swoją żoną Hedwigą Reiss za 187 100 CZK. Ten wówczas mieszkał w swoim własnym domu zbudowanym w 1933 r. na dzisiejszej ulicy Republiki, ale jako architekt odnoszący duże sukcesy potrzebował zainwestować środki finansowe i dlatego postanowił wybudować nową większą rodzinną rezydencję z atelier. Stworzył projekt pierwotnie trzykondygnacyjnego domu narożnego na ulicach Andreja Kmeťa i parku Sad Šrobára (obecnie park Sad SNP).
Zgodnie z planami z 10 kwietnia 1937 r. na trzykondygnacyjny budynek rozpoczął budowę 3 maja 1937 r., ale nie uzyskał pozwolenia na budowę do 1 czerwca 1937 r. w wyniku sporu z właścicielem naprzeciwko stojącego Hotelu Slovan. Tymczasem 11 maja 1937 r. Scheer zmienił swoje plany i zbudował pięciokondygnacyjny budynek, który został zatwierdzony 24 listopada 1937 r.
Ciekawą cechą projektu był fakt, że w piwnicy pierwotnie planowano schron przeciwlotniczy z komorą przeciwgazową, który nie został zrealizowany. Pozostało tylko centralne ogrzewanie i piwnica. Na pierwszym piętrze miał dwa garaże, dwa pokoje handlowe - jako sklepy są używane do dziś, dwa biura, pralnię i jednopokojowe mieszkanie dla dozorcy. Na drugim piętrze były dwa mieszkania. Jedno z nich to czteropokojowe mieszkanie z pokojem pokojówki i dwiema łazienkami. Drugie było jednopokojowe z kompletnymi wyposażeniem. Trzecie i czwarte piętro miały ten sam układ. Na piątym piętrze była suszarnia i wyjście na płaski dach. Pralnia została dodana później.
Budowę przeprowadziła jedna z najbardziej znanych czeskich firm budowlanych - Václav Nekvasil z Pragi, która miała oddziały w całej Czechosłowacji. Na przykład w Pradze zbudowała pałac Koruna na Placu Wacława, siedzibie Sądu Najwyższego i Legiobanku, ale także Pałace Adria, YMCA i Browar Bránik, a także więzienie na Pankrácy. Oddział firmy Nekvasil w Třincu zbudował w Żylinie w 1934 r. według projektu arch. Kisfalusiho z Nowych Zámków nowy czteropiętrowy dom dla Štefana Ďurčanskiego i jego żony Eleny w pobliżu Sadu Sedláčka nr 3 (został rozebrany po budowie domu towarowego PRIOR).

Na Dom Scheera w 1941 r. została nałożona tymczasowa administracja, w 1945 r. administracja państwowa, a pierwotnemu właścicielu został zwrócony w 1947 r. W tamtym czasie mieszkało tu nawet  9 podnajemców z rodzinami, były tu siedziby firm i pomieszczenia handlowe. W 1948 r. parter domu z biurami projektowymi stał się tymczasową siedzibą nowo powstałej firmy Stavoprojekt Żylina, którą założył i był jej pierwszym dyrektorem M. M. Scheer. Po wyjeździe właściciela domu i jego żony do Nitry w 1952 r. dom nadal należał do niego do 1962 r., kiedy to został  upaństwowiony i przydzielony Miejskiemu Komitetowi Narodowemu w Żylinie. Opiekę nad domem przejęła administracja budynku. W pomieszczeniach handlowych powstał sklep Chovprodukt.

Po 1990 r. dom został zwrócony w restytucji, pierwsze piętro nadal jest wykorzystywane do celów handlowych, a górne piętra do celów mieszkalnych.

Źródło: Mgr. Peter Štanský a Milan Novák

wnętrze
eksterier podczas zwiedzania organizowanego przez TIK miasta Żylina

Położenie pamiątki na mapie: B3

Fotogaleria

Do ściągnięcia

TIK na Facebooku

SZUKAJ POŁĄCZENIA

Przez
Dodaj przejścia

ŽILINA VIRTUÁLNE

ŽILINA VIRTUÁLNE

POČASIE

ŽILINA